OPINIE | Frederik Swennen - Openstelling huwelijk voor polyamoreuze relaties?

04/08/2017 - 16:42
Beeld: Frederik Swennen
Frederik Swennen
Is het wenselijk om huwelijken en samenlevingscontracten open te stellen voor polyamoreuze relaties? Is dit doenbaar? Zijn er valkuilen? Wat kan er nu al? Of hoe beperkt / beperkend is de wet nu?

Steeds meer mensen hebben, volgens een artikel in De Morgen, een polyamoureuze relatie. Ze delen een huishouden, de lakens of een vriendschap met meer dan één andere persoon, al dan niet gelijktijdig.

Juridisch regelen of niet?

Zo lang het gaat om casual sex of om goede vriendschap (met benefits), lijkt er geen reden om juridisch te gaan reguleren. Stel je voor dat je na een date via Grindr of Hornet familierechtelijke verplichtingen zou hebben, of dat een vriend naar de rechtbank zou stappen omdat hij niet (meer) op je schouder kan uithuilen!

Mogelijk is er wel aanleiding tot juridische tussenkomst wanneer iemand met twee of meer andere personen (een) huishouden(s) deelt – tegelijk of naast elkaar – of er met twee of meer personen een grotere lotsverbondenheid bestaat, bijvoorbeeld wanneer iemand jarenlang je buddy was.

Niet meer dan één

Ook al zou je het willen, is het in die gevallen niet mogelijk om een huwelijk of wettelijke samenwoning aan te gaan. Huwen mag je alleen met één liefdespartner, wettelijk samenwonen met één liefdespartner, familielid of vriend. Je kan de twee ook niet combineren. Wat betreft het huwelijk zou dit nog verdedigbaar kunnen zijn om historische redenen en op grond van de meerderheidsopvatting. Er is echter geen goede reden waarom een wettelijke samenwoning niet als groep, of niet meer dan één keer, zou kunnen worden aangegaan. Maar momenteel blijven niet-formele (tweede en volgende) partners juridisch in de kou staan. Dat kan knap vervelend zijn wanneer er dringende medische beslissingen moeten worden genomen, of palliatief verlof.

Contract afsluiten

Voor het overige kan je jezelf op voorhand beschermen door een contract af te sluiten of achteraf door een vordering in te stellen tot verdeling van samen opgebouwd vermogen, tot compensatie of tot alimentatie. Helaas denkt een meerderheid er niet aan om een contract af te sluiten. Dikwijls is er ook helemaal geen gelijke onderhandelingspositie om een eerlijk contract aan te gaan. En vorderingen achteraf zijn dikwijls moeilijk te onderbouwen en de uitkomst is heel onzeker.

Toch zijn goede afspraken vooraf aan te raden: goede afspraken maken goede vrienden. De wet laat die afspraken ook perfect toe en er wordt ook dikwijls gebruik van gemaakt door cohousers. Voor polyamoureuze relaties is dat niet anders. Met contracten kunnen veel hinderpalen wel worden opgelost.

Nood aan flexibiliteit

Moeilijker is het antwoord op de vraag of de wettelijke samenwoning of zelfs het huwelijk zou moeten worden opengesteld voor meer dan twee personen. De vraag rijst daar namelijk hoe je de rechten en verplichtingen dan eerlijk kan verdelen, bijvoorbeeld als in een trio één persoon vertrekt en recht op alimentatie doet gelden tegenover de andere twee, of hoe de erfenis zou moeten verdeeld. De wetgever zou er daarom voor kunnen kiezen op niet tussen te komen. Het nadeel daarvan is echter dat veel mensen dan onbeschermd achterblijven.

Bovendien is het voor de diversiteit niet zo’n goed signaal dat de wetgever enkel tweerelaties officieel zou erkennen. Een wettelijke regeling is daarom aangewezen. Die moet flexibel genoeg zijn. Een nieuw wettelijk keurslijf kan namelijk tot gevolg hebben dat veel creativiteit in relatievormen weer verloren gaat. Een basisbescherming waar je opties uit kan lichten dan wel kan aan toevoegen, zou een goed model zijn. Centraal daarbij moet niet de vraag zijn of personen met elkaar seks hebben of samenwonen, wel of ze vinden (of vonden) dat er tussen hen lotsverbondenheid bestond.

Frederik Swennen
Professor of Family Law & Kinship Studies
Visiting Hon. Research Fellow Birkbeck Institute for Social Research (2017)

Op Antwerp Pride zullen er ook praalwagens zijn van Polyamorie Belgium en van Universiteit Antwerpen. Aan die laatste voert professor Frederik Swennen momenteel een onderzoek naar polyamorie en recht. Wie daaraan wil meewerken met een interview van een uur, kan contact opnemen via frederik.swennen@uantwerpen.be

Bron: 

Eigen verslaggeving